Tarihle Kavga Edenler, Tarihi Anlayabilir mi?

☕ 6 dk okuma
🎻 Edebi & Klasik Çalma Listesi Odaklanma ve dingin okuma için seçilmiş enstrümantal eserler • Sırayla kesintisiz çalar
  • 01
    Gymnopédie No. 1 Erik Satie • Klasik Piyano
    ▶
  • 02
    Valse Evgeny Grinko • Melankolik Şiirsel
    ▶
  • 03
    Nocturne Op. 9 No. 2 Frédéric Chopin • Romantik Klasik
    ▶
  • 04
    Tasavvuf & Huzur Ney Taksimi Geleneksel • Derin Ney Ezgisi
    ▶
  • 05
    Nuvole Bianche Ludovico Einaudi • Modern Neoklasik
    ▶
  • 06
    Comptine d'un autre été Yann Tiersen • Edebi Düşünce
    ▶
  • 07
    River Flows in You Yiruma • Lirik Akış
    ▶

Tarihimizle övünmeyi, geçmişimizi sahiplenmeyi ve ecdadımızın bıraktığı mirasa saygı duymayı elbette kıymetli buluyorum. Ancak geçmişe duyulan sevginin, bugünün değerlerini reddetmeye dönüştürülmesini hiçbir zaman doğru bulmadım. Özellikle Mustafa Kemal Atatürk’ün anıldığı günlerde ortaya çıkan bazı söylemler, bende aynı soruyu yeniden uyandırıyor: Kendi tarihimizle bu kadar övünürken, neden yine kendi tarihimizin içerisinden doğan Cumhuriyet’i karşı cepheye koyuyoruz?

Her 29 Ekim’de, 10 Kasım’da veya Atatürk’ün tarihimizdeki yerinin hatırlandığı özel günlerde kendisini Osmanlı torunu olarak tanımlayıp Cumhuriyet’e ve onun kurucusuna mesafeli bir tutum sergileyen bir anlayışla karşılaşıyoruz. Elbette herkesin tarihî ve kültürel aidiyetini ifade etme hakkı vardır. Benim itirazım, bu aidiyetin bir başka tarihî değeri küçümsemenin gerekçesi hâline getirilmesinedir.

Osmanlı Bizim Geçmişimiz, Cumhuriyet Bizim Bugünümüzdür

Osmanlı Devleti’ni kendi tarihimin önemli bir parçası olarak görüyorum. Yüzyıllar boyunca meydana getirdiği mimari eserleri, edebî birikimi, kültürel zenginliği ve tarihî mirası elbette sahipleniyorum. Osmanlı’yı yok saymanın, kendi geçmişimizin önemli bir bölümüne sırt çevirmek anlamına geldiğini düşünüyorum. Fakat Osmanlı’ya duyduğum saygı, Türkiye Cumhuriyeti’ne olan bağlılığımı neden eksiltsin?

OKU  BEKLE...

Bana göre burada birbirine karıştırılmaması gereken çok temel bir mesele var: Osmanlı Devleti bizim tarihimizdir; Türkiye Cumhuriyeti ise bağımsızlık mücadelemizin ardından kurduğumuz devletimizdir. Bunları birbirine düşman iki ayrı tarihsel kimlik gibi sunmak, tarihî sürekliliği anlayamamak demektir.

Mustafa Kemal Atatürk de Osmanlı Devleti’nin yetiştirdiği bir askerdi. Bu devletin askerî kurumlarında eğitim almış, çeşitli cephelerde görev yapmış ve imparatorluğun son dönemine bizzat tanıklık etmişti. Dolayısıyla Atatürk’ü Osmanlı tarihinden tamamen bağımsız düşünmek mümkün değildir. Ancak onun tarihimizdeki yerini asıl belirleyen, Millî Mücadele’ye önderlik etmesi ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna öncülük etmesidir.

Ben, ecdadımızı sahiplenmek adına Cumhuriyet’i küçümseyen bir anlayışın tarihî gerçeklerle bağdaşmadığını düşünüyorum. Çünkü Cumhuriyet, geçmişimizi silmek için değil, milletin egemenliğine dayanan yeni bir devlet düzeni kurmak için ilan edilmiştir. Atatürk’ün “Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir.” sözü de bu anlayışın temelini açıkça ortaya koymaktadır.

Atatürk’ü Dinî Bir Şahsiyetle Kıyaslamak Ne Kadar Doğru?

Üzerinde durmak istediğim bir diğer mesele ise Atatürk’ün anıldığı günlerde dinin bir tartışma ve karşılaştırma unsuru hâline getirilmesidir. Özellikle Atatürk ile Hz. Muhammed’in aynı değerlendirme düzlemine taşınmasını son derece anlamsız buluyorum. Çünkü burada öncelikle birbirinden tamamen farklı iki tarihî ve toplumsal konumun birbirine karıştırıldığını görüyorum.

Hz. Muhammed, İslam inancına göre Allah’ın elçisi ve son peygamberidir. Mustafa Kemal Atatürk ise bir asker, devlet adamı ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu lideridir. Birinin dinî, diğerinin siyasi ve tarihî bir konumu vardır. Bu iki şahsiyeti aynı ölçütlerle değerlendirmeye çalışmak, daha en başından kavramsal bir yanılgıya düşmektir.

Ben Atatürk’ü bir din büyüğü, dinî önder veya peygamber olarak değerlendirmiyorum. Zaten böyle bir iddia da söz konusu değildir. Onu, yaşadığı dönemin şartları içerisinde verdiği mücadele, üstlendiği tarihî sorumluluk ve kurduğu devlet üzerinden değerlendiriyorum. Bir devlet adamının tarihî önemini belirlerken öncelikle inancını değil, ortaya koyduğu eserleri, kararları ve milletinin geleceğine yaptığı katkıları esas almak gerektiğine inanıyorum.

OKU  Bir Şizofrenin Günlüğü: İkinci Dalga ve Gerçeğe Dönüş Çabası

Bir insanın dinî inancını sorgulayarak onun tarihî hizmetlerini değersizleştirmeye çalışmak bana göre sağlıklı bir değerlendirme biçimi değildir. Aynı şekilde dinî hassasiyetleri bir başkasını yargılamanın veya toplumsal ayrışmayı derinleştirmenin aracı hâline getirmek de doğru değildir.

Atatürk’ün laiklik anlayışını da bu noktada değerlendirmek gerektiğini düşünüyorum. Laiklik, insanların inançlarını ortadan kaldırmak değil, devletin din ve inançlar karşısında tarafsızlığını güvence altına almaktır. Bir insanın inancına saygı duymakla devlet yönetiminde dinî kuralların belirleyici olmamasını savunmak birbirine zıt düşünceler değildir.

Benim İçin Asıl Mesele Tarihe Nasıl Baktığımız

Benim itirazım Osmanlı’yı sevenlere, dinî hassasiyetleri olanlara veya geçmişiyle gurur duyanlara değil. İtirazım, bütün bu değerleri birbirine karşı konumlandıran anlayışadır. Bir insan hem Osmanlı tarihine hayranlık duyabilir hem Cumhuriyet’in kazanımlarını benimseyebilir. Hem inançlı olabilir hem laik bir devlet düzenini savunabilir. Bunların birbirini dışlayan düşünceler olduğuna inanmıyorum.

Üstelik Atatürk’ü yalnızca anma günlerinde hatırlamanın da yeterli olmadığını düşünüyorum. Onu anlamak, Cumhuriyet’in hangi şartlarda kurulduğunu öğrenmek, bağımsızlığın değerini kavramak ve gelecek nesillere bırakılan sorumluluğun farkında olmaktır. Atatürk’ün mirasını birkaç sloganla sınırlamak yerine, ortaya koyduğu düşünceleri ve gerçekleştirdiği dönüşümleri anlamaya çalışmalıyız.

Ben kendi adıma tarihimi bir taraf seçmek zorunda olduğum bir mücadele alanı olarak görmüyorum. Osmanlı’yı da Cumhuriyet’i de tarihimizin farklı dönemleri olarak değerlendiriyorum. Ecdadımla gurur duymak için Cumhuriyet’e sırt çevirmem, Cumhuriyet’e sahip çıkmak için de geçmişimi inkâr etmem gerekmiyor.

Sonuçta bir milletin büyüklüğü, yalnızca geçmişte bıraktığı eserlerle değil, o eserlerden ne kadar doğru dersler çıkarabildiğiyle de ölçülür. Geçmişin ihtişamına sığınarak bugünün gerçeklerini reddetmek yerine, tarihimizin bütününü anlamaya çalışmalıyız.

Ben, ecdadına saygı duyan ama Cumhuriyet’inden vazgeçmeyen bir tarih anlayışını savunuyorum. Çünkü geçmişimizle gurur duymak başka, geçmişin gölgesinde bugünü inkâr etmek başkadır. Osmanlı benim tarihimin bir parçasıdır; Cumhuriyet ise bağımsızlığımın, egemenliğimin ve geleceğimin teminatıdır. Bu ikisi arasında tercih yapmamı isteyenlere ise söyleyeceğim tek şey var: Tarih, taraf tutarak değil, anlayarak okunur.

OKU  KELİMELERİN GÜCÜ ADINA
✓ 24Okur Edebi ve Kültürel Yayın İlkeleri Güvencesi
Bu içerik; 24Okur Yayın Kurulu ilkeleri doğrultusunda doğrulanmış, edebi tahlil ve kaynak güvenilirliği standartlarına uygun olarak yayına alınmıştır.
Zeynep Kılıç
Zeynep Kılıçhttps://www.24okur.com
24okur deneme yazarı. Edebiyat, tarih, tasavvuf ve varoluş ekseninde okuru derin düşüncelere davet eden yazılar kaleme almaktadır.

İlgili Yazılar

CEVAP VER

Bir yorum girin
Adınız

- Advertisement -spot_img

Son Yazılar