Bir Şeyi Sevmek Ne Zaman Uzmanlık Gerektirmeye Başladı?

☕ 6 dk okuma
🎻 Edebi & Klasik Çalma Listesi Odaklanma ve dingin okuma için seçilmiş enstrümantal eserler • Sırayla kesintisiz çalar
  • 01
    Gymnopédie No. 1 Erik Satie • Klasik Piyano
    ▶
  • 02
    Valse Evgeny Grinko • Melankolik Şiirsel
    ▶
  • 03
    Nocturne Op. 9 No. 2 Frédéric Chopin • Romantik Klasik
    ▶
  • 04
    Tasavvuf & Huzur Ney Taksimi Geleneksel • Derin Ney Ezgisi
    ▶
  • 05
    Nuvole Bianche Ludovico Einaudi • Modern Neoklasik
    ▶
  • 06
    Comptine d'un autre été Yann Tiersen • Edebi Düşünce
    ▶
  • 07
    River Flows in You Yiruma • Lirik Akış
    ▶

Bir şeyi sevmek için onu ne kadar iyi bildiğimizi kanıtlamak zorunda mıyız?

Düşünsenize…

Birisi bir müzik grubunu sevdiğini söylüyor, hemen grubun en az bilinen şarkısını bilip bilmediği soruluyor.

Birisi Kafka okumayı sevdiğini söylüyor, hangi eserlerini okuduğu sorgulanıyor.

Birisi bir ressamın tablosunu beğeniyor, ancak ait olduğu sanat akımını bilmediğinde beğenisi yüzeysel bulunuyor.

Bir başkası Formula 1 izlemeye başlıyor, yıllardır takip edenler tarafından gerçekten bu spora ilgi duyup duymadığı sınanıyor.

Bir şeyi sevmek, ne zaman o konuda bilgi sahibi olduğumuzu kanıtlamamız gereken bir sınava dönüştü?

Fransız sosyolog Pierre Bourdieu, kültürel sermaye yaklaşımıyla bireylerin sahip oldukları bilgi, eğitim, kültürel alışkanlıklar ve beğenilerin toplumsal konumlarıyla ilişkili olduğunu ortaya koyar. Bourdieu’ye göre ekonomik sermaye bireyin maddi kaynaklarıyla ilişkiliyken kültürel sermaye; eğitim, aileden aktarılan kültürel birikim ve zaman içerisinde edinilen bilgi ve becerilerle şekillenir.

OKU  Umut: Hayatın En Karanlık Anlarında Bile Yol Gösteren Pusula

Bu sermaye türleri yalnızca bireylerin yaşam tarzlarını değil, toplumsal ilişkilerini ve belirli sosyal çevrelerde nasıl konumlandıklarını da etkileyebilir.

Günümüz dünyasına baktığımızda ise kültürel bilgiye ulaşmanın geçmişe kıyasla çok daha kolay olduğunu görüyoruz. İnternetin hayatımıza girmesi, dijital eğitim olanaklarının yaygınlaşması ve kültürel içeriklere erişimin artması sayesinde insanlar, ailelerinden aktarılan kültürel birikimle sınırlı kalmadan kendilerini farklı alanlarda geliştirebiliyor.

Artık bir sanat akımını öğrenmek, dünyanın farklı yerlerinden müzikler keşfetmek veya daha önce hiç ilgilenmediğimiz bir spor dalı hakkında bilgi edinmek için belirli bir sosyal çevrede yetişmiş olmamız gerekmiyor.

Ancak burada ilginç bir çelişkiyle karşılaşıyoruz.

Bilgiye erişim hiç olmadığı kadar kolaylaşmışken, insanların birbirlerinin ne kadar bildiğini sorgulama ihtiyacı neden hala devam ediyor?

Bugün yeni bir topluluğa girdiğinizde bazen bir konuyla yalnızca ilgilenmeniz yeterli görülmüyor. O konunun geçmişine, kavramlarına ve hatta en küçük detaylarına hakim olmanız bekleniyor. Aksi takdirde ilginiz yüzeysel, beğeniniz ise geçici bir heves olarak değerlendirilebiliyor.

Sanki bir şeyi sevmenin de belirli şartları varmış gibi…

Mevcut ekonomik düzen, zevklerimizi bile sorgulanır hale mi getirdi?

Özellikle Covid-19 pandemisi sonrasında yaşanan ekonomik değişimler, gelir dağılımı ve toplumsal sınıflar arasındaki ilişkileri yeniden tartışmaya açtı. Artan yaşam maliyetleri ve alım gücündeki kayıplar, orta gelir grubundaki pek çok insanın ekonomik konumunu zorlaştırırken farklı sektörlerde yeni servetlerin oluşmasına da tanıklık ettik.

Ancak ekonomik olarak yükselmek, toplumsal kabulü her zaman beraberinde getirmiyor.

Bourdieu’nün yaklaşımından hareketle düşündüğümüzde, ekonomik sermayenin tek başına belirli sosyal çevrelere ait olmak için yeterli görülmeyebildiğini söyleyebiliriz. Çünkü bazı çevrelerde kişinin ne kadar kazandığından çok, hangi kitapları okuduğu, hangi sanatçılara ilgi duyduğu veya boş zamanlarını nasıl değerlendirdiği de önem kazanıyor.

OKU  Anti-Septik Tedavi

Bir başka ifadeyle, maddi imkanlarınız değişse bile kültürel beğenileriniz üzerinden değerlendirilmeye devam edebiliyorsunuz.

Özellikle köklü ekonomik ve kültürel sermayeye sahip çevrelerde, sonradan edinilen maddi gücün her zaman aynı ölçüde kültürel kabul sağlamadığını görmek mümkün. Bir insanın kendini geliştirmek amacıyla yeni hobiler edinmesi, sanatla ilgilenmeye başlaması veya farklı kültürel alanlara yönelmesi bile zaman zaman sorgulanabiliyor.

Üstelik bu durum yalnızca ekonomik sınıflar arasında yaşanmıyor. Aynı sosyal çevre içerisindeki insanlar da sahip oldukları bilgi ve kültürel birikim üzerinden birbirlerine üstünlük kurmaya çalışabiliyor.

Bir yönetmenin bütün filmlerini izlemiş olmak, yalnızca birkaç filmini izleyen birinin beğenisini geçersiz kılabiliyor. Bir müzik türünü yıllardır takip etmek, o türü yeni keşfeden birine karşı üstünlük göstergesine dönüşebiliyor.

Oysa burada gözden kaçırdığımız önemli bir ayrım var: Kültürel birikim ile kültürel üstünlük aynı şey değil.

Elbette bir konu hakkında bilgi sahibi olmak kıymetli. Sanat tarihini bilmek bir tabloyu farklı açılardan yorumlamamızı, bir yazarın hayatını tanımak eserlerini daha derin anlamamızı sağlayabilir. Ancak bu bilgi, başkalarının aynı eserle kurduğu bağı değersizleştirmek için kullanıldığında anlamını değiştirmeye başlıyor.

Kültür, insanları birbirine yaklaştıran bir değer olmaktan çıkıp onları birbirinden ayıran bir ölçüte dönüşebiliyor

Bana kalırsa günümüzde sorun, insanların kültürel anlamda kendilerini geliştirmesi değil; sahip oldukları birikimi başkalarının ilgisini ve beğenisini ölçmek için kullanması.

Çünkü hiçbirimiz bir konu hakkında her şeyi bilerek doğmuyoruz.

Bir insanın kendini geliştirme isteği, merakı ve yeni bir alana duyduğu ilgi de en az sahip olduğu bilgi kadar değerli olmalı. Bir sanat akımını yeni keşfetmek, bir spor dalıyla henüz tanışmış olmak veya bir yazarın yalnızca tek bir kitabını okumuş olmak, o alana duyduğumuz ilgiyi değersizleştirmiyor.

OKU  Ahmed Arif ve 'Hasretinden Prangalar Eskittim': Şiir Tahlili ve Leylim Ley Aşkı

Üstelik bir şeyi sevmekle o konuda uzman olmak aynı şey değil.

Belki de artık insanlara bir konu hakkında ne kadar bilgi sahibi olduklarını sormadan önce, o konuyu neden sevdiklerini sormalıyız.

Çünkü bazen bir şarkının bizde bıraktığı his, o şarkının hangi albümde yayımlandığını bilmekten çok daha kişisel ve anlamlıdır.

Bir tabloyu anlamak için sanat tarihini bilmek faydalı olabilir. Ancak o tablodan etkilenmek için kimsenin onayına ihtiyacımız yok.

Bir şeyi sevmek için yeterince bilmemiz gerektiğine kim karar verdi?

Ve belki de asıl sorgulamamız gereken şey, bir başkasının ne kadar bildiği değil, bizim neden onun beğenisini sorgulama ihtiyacı hissettiğimizdir.

 

Kaynakça

Bourdieu, P. (1979). La Distinction: Critique sociale du jugement. Les Éditions de Minuit. Türkçe çevirisi: Ayrım: Beğeni Yargısının Toplumsal Eleştirisi.

Tan, M. (2021). Kültürel Sermayenin Kişilerarası İlişkilere Etkisi: Bourdieucu Bir Yaklaşım.

✓ 24Okur Edebi ve Kültürel Yayın İlkeleri Güvencesi
Bu içerik; 24Okur Yayın Kurulu ilkeleri doğrultusunda doğrulanmış, edebi tahlil ve kaynak güvenilirliği standartlarına uygun olarak yayına alınmıştır.

İlgili Yazılar

CEVAP VER

Bir yorum girin
Adınız

- Advertisement -spot_img

Son Yazılar